• youtube
  • facebook

Du lịch - phượt Lào Cai: Đầu xuân rủ nhau đi trảy hội Đền Cô

Đã thành thông lệ, sau Tết Nguyên đán cổ truyền, cứ vào 17 tháng Giêng hằng năm, du khách thập phương lại náo nức trảy hội Đền Cô (xã Tân An, huyện Văn Bàn). Là một trong những di tích lịch sử văn hóa được xếp hạng Di tích quốc gia năm 2016, Đền Cô mang dấu ấn đậm nét về tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt. Năm nay, lần đầu tiên Lễ hội Đền Cô được tổ chức quy mô cấp tỉnh với chuỗi sự kiện văn hóa tâm linh hấp dẫn. Đặc biệt, ngoài các nghi lễ truyền thống của Đền Cô, lễ hội năm nay còn có nghi thức hầu đồng do Hội đạo Mẫu Việt Nam thực hiện…

Về thăm Đền Cô vào những ngày Xuân Mậu Tuất, trong dòng người nườm nượp đổ về Tân An dâng lễ chiêm bái đầu năm, chúng tôi cảm nhận rõ không khí đã nhộn nhịp trước ngày chính lễ. Chị Nguyễn Thu Trang, quận Hoàng Mai, Hà Nội tâm sự: Đi lễ đền đầu năm mới là tín ngưỡng truyền thống trong văn hóa tâm linh của người Việt. Năm nào cũng vậy, trong hành trình du xuân Lào Cai, gia đình tôi luôn chọn điểm đến là Đền Cô - Tân An để dâng hương chiêm bái, mong cầu sức khỏe, bình an cho cả gia đình.

Tọa lạc bên bờ hữu của sông Hồng đỏ nặng phù sa, Đền Cô gốc tích từ xa xưa là thờ Công chúa Thượng Ngàn. Theo cách gọi dân gian là Mẹ rừng, trong tín ngưỡng thờ Tứ phủ là Bà chúa Sơn Trang, hay Nhạc phủ. Bà là người cung cấp nguồn của cải vô biên cho con dân nơi núi rừng biên ải, đó là biểu tượng của sự sống vĩnh hằng. Đền Cô là điểm hội tụ tín ngưỡng tôn giáo dân tộc vùng Tây Bắc, mang ý nghĩa sâu sắc về lòng tự hào dân tộc, tinh thần đoàn kết trong đại gia đình các dân tộc Việt Nam.

Nghi lễ rước kiệu tại Lễ hội Đền Cô.

Nghi lễ rước kiệu tại Lễ hội Đền Cô.

Trò chuyện với chúng tôi, ông Phạm Văn Chiến, Trưởng Ban Quản lý di tích Đền Cô - người có công nhiều năm sưu tầm, ghi chép và phục dựng lễ hội Đền Cô - Tân An cho biết: Trong quá trình khảo cứu, sưu tầm, Đền Cô hiện nay còn lưu giữ được một sắc phong cổ từ triều Nguyễn, có nội dung tạm dịch như sau: “Sắc phong cho xã Bảo Hà, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái, phụng sự Thượng Ngàn Công chúa tôn thần (thần tên là Chúa Thượng Ngàn) có công bảo hộ đất nước, che chở cho dân, khi cầu linh ứng, ngay thẳng. Nhân dịp Trẫm vào dịp tứ tuần đại khánh (40 tuổi) ban cho chiếu chỉ viết vào sổ vàng phong làm: Trang vi rực bảo Thượng đẳng thần chuẩn cho việc phụng thờ để bảo vệ cho dân lành ta” (Sắc ban ngày 25 tháng 7 năm Khải Định thứ 9 - 1924). Việc tìm lại được sắc phong cổ quý giá được lưu giữ tại Giáo hội Phật giáo Việt Nam khiến Đền Cô - Tân An trở nên có giá trị trong văn hóa tín ngưỡng thờ Mẫu của người Lào Cai nói riêng và người dân Việt Nam nói chung.

Theo ông Phùng Quang Mười, cán bộ Trung tâm Văn hóa Điện ảnh tỉnh (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch) chuyên nghiên cứu về lịch sử Đền Cô cho biết: Theo những nguồn tư liệu khẳng định, Đền Cô có khoảng những năm đầu của thế kỷ XVIII, thờ chính là Công chúa Thượng Ngàn. Đồng thời, với sắc phong của vua Khải Định còn được lưu lại mang yếu tố mốc lịch sử có thực, Công chúa Thượng Ngàn chính thức được nhân dân thờ phụng tại Đền Cô. Theo truyền thuyết xưa, thì sắc đẹp, tài đức của Công chúa Thượng Ngàn được Thượng đế ban cho và phong là Nữ chúa Rừng Xanh cai quản 81 cửa rừng xanh ở cõi Nam Giao... Trong các cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta ở vùng biên ải phía Bắc, đặc biệt là thời Lý, Trần được Công chúa Thượng Ngàn trợ giúp và giành được nhiều thắng lợi. Người dân nơi đây đã lập đền thờ, ghi nhớ công lao to lớn của Công chúa Thượng Ngàn, để cho con cháu đời đời được chiêm bái, thờ phụng, cầu mong quyền năng của Bà che chở cho muôn dân, mưa thuận, gió hòa, mùa màng tươi tốt, thiên hạ thái bình, đất nước thịnh trị.

Từ khi được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa quốc gia, công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Đền Cô được chính quyền địa phương, các nhà hảo tâm và nhân dân quan tâm, tôn tạo khang trang, thu hút nhiều du khách thập phương đến dâng hương, chiêm bái. Mặt khác, công tác quản lý Đền Cô đã đi vào quy củ, đảm bảo tính tôn nghiêm của di tích. Cùng với đền Bảo Hà, Đền Cô trở thành “điểm đến” trong hành trình trải nghiệm văn hóa tâm linh dọc sông Hồng những ngày đầu năm.

Ông Phạm Văn Chiến, Trưởng Ban Quan lý di tích Đền Cô cho biết thêm: Lễ hội Đền Cô vào ngày 17 tháng Giêng hằng năm được tổ chức trang trọng theo nghi thức trong lễ tế của Mẫu Thượng Ngàn. Đây là dịp để nhân dân địa phương và du khách đến dâng hương tưởng thưởng cho Công chúa Thượng Ngàn – Bà chúa Mẫu cai quản núi rừng biên ải và các vị thần, thánh thờ trong đền đã bảo hộ cho nhân dân chống thiên tai, địch họa và luôn phù hộ cho “Thiên hạ thái bình – Quốc thái, dân an – Phong đăng hòa cốc”. Việc tổ chức lễ hội Đền Cô cũng là hoạt động cầu nối gắn kết chặt chẽ của hai di tích đền Bảo Hà – Đền Cô, là địa chỉ du lịch tâm linh của hàng ngàn du khách trong hành trình mùa xuân về với Tân An.

create

LÊ THANH CƯỜNG / baolaocai.vn